Ongeduld zoals wij het in organisaties tegenkomen komt op allerlei manieren naar voren: “We hebben nog maar een paar uur en ik zou graag willen weten wat we kunnen doen, hoe lossen we de problemen nou op?” “Zeg alsjeblieft wat de oplossing is, kun je het praktisch aangeven wat nu nodig is? Kun je het in een stappenplan zetten, liefst heb ik een blauwdruk.”  Helaas pindakaas.

Medewerkers, managers, bestuurders hebben ooit geleerd hoe ze iets moeten aanpakken, zijn daarin getraind in tienduizenden uren en kunnen zich niet voorstellen dat het voorliggende probleem nu toch echt anders moet worden aangepakt. Het zijn  blijken van onvermogen om in een situatie mee te gaan, te accepteren dat het gaat zoals het gaat en dat daarin iets ontstaat en kan ontstaan waarnaar je op zoek bent: een relatie, vertrouwen, gevoel van veiligheid, het vermogen zelfstandig een probleem op te lossen. Laat staan dat ze zien dat wat ze zoeken een expressie is van een toestand waarin kan ontstaan waarnaar ze op zoek zijn. Ze willen maken, de definitie van  de situatie bepalen. Ze zijn intern georiënteerd.

Als we met elkaar herkennen dat we op allerlei manier zijn vastgelopen in onze bestaande en aangeleerde werkwijzen en bedachte structuren, herken je dan ook dat je weer tijd en training nodig hebt voor nieuwe, betere vormen. En dat je daar aandacht, rust, ruimte en dus tijd! voor nodig hebt. En alles wat je eraan probeert te versnellen door het onder druk te zetten of te maken, op weinig uitloopt waar je enthousiast van wordt.

Wij komen steeds meer situaties tegen waarin mensen worden gedwongen op een manier te werken die ze als niet goed of niet passend ervaren. De spanning in organisaties loopt op en is intussen zo fors, dat het de afgelopen week het gespreksonderwerp was met alle mensen die we ontmoetten. Ze kwamen er zelf mee en liepen over van de voorbeelden. De frustratie, verontwaardiging en energie die het losmaakte spatte eraf: bij de politie, Rabobank, een pensioenfonds, jeugdzorg, thuiszorg, gemeenten. Dat is wel even anders dan een paar jaar terug toen wij dat al zagen aankomen en ervoeren, en anderen niet of veel minder. Wij waren toen ‘interessant’ of ‘noemden dingen bij naam’, wat zij als ‘durven’ betitelden. Konden we ons ongeduld bewaren, blijven kijken hoe de toestand zich verder ontwikkelde, of anderen ook gingen zien en benoemen wat wij zagen?

De bereidheid te wachten, geen haast te hebben, geeft je ruimte om meer te gaan waarnemen, in plaats van in je hoofd vooral na te gaan zitten denken. En voor de rationalisten en ongeduldigen onder ons: als je veel meer gaat zien en herkennen, ga je ook herkennen welke omstandigheden en welk gedrag in de realiteit van alledag je kunt veranderen. Niet omdat je het slim en snel bedacht hebt, maar omdat je ziet welke patronen in de realiteit zich ontwikkelen, mogelijk zijn, en welke niet, en onder welke omstandigheden dat gebeurt. Je hoeft de oplossingen vaak niet te verzinnen, ze zijn om je heen aanwezig. Het gaat er vooral om of je kunt beginnen met rust en geduld.

Als je het eenmaal ziet, kom je het overal tegen. Vooral op tv. Want de presentator heeft geen tijd om naar ‘vaag gelul’ te luisteren. Het probleem wordt pasklaar gemaakt en de oplossing moet maakbaar en herkenbaar zijn. Daar begint wel óns ongeduld om dat aan te pakken.

Imelda Schouten

“Hoe ontmasker je je eigen prof” (VK, 21 januari 2012),

De Stapel-portfolio bevat wel onderzoek naar het verband tussen ‘materialistisch’ denken en natuurbeelden, waarbij proefpersonen werden blootgesteld aan plaatjes van fruit in allerlei bevallige poses. Een soort Playfruit denk ik, misschien zelfs met fruitschaal. Ook de hypotheses dat denken aan de financiële crisis de bereidheid van mensen om geld te doneren doet afnemen en dat denken aan vlees egoïstisch maakt werden getest. Alsof de hypotheses zijn aangedragen door Greenpeace, de Postcode Loterij en de PvdD. Uit de spreadsheets van professor Stapel kwam telkens een prachtig positief verband. ‘Alles wat we in onze hypotheses hadden voorspeld, was uitgekomen. […] zulke mooie uitkomsten, dat kan gewoon niet.’

Wat het eerst opvalt is dat een onderzoek pas echt succesvol lijkt als je na onderzoek kunt aantonen dat de hypothese klopt, terwijl het feit dat je kunt aantonen dat een hypothese niet klopt wetenschappelijk net zo relevant is. Maar als je naar de onderzoeksonderwerpen kijkt, zie je al dat een bevestiging de publiciteit zal halen terwijl een ontkenning dat niet zou doen. In de keuze van het onderwerp zit al de verleiding gegevens te produceren om tot een positieve uitspraak te komen. Hierop past de raad van de jonge onderzoeker Kees: “Het is met zo’n fraude [en ieder patroon] net als met de vogeltjes buiten: pas als je erop let, zie je ze overal en kun je je afvragen hoe je ze ooit over het hoofd hebt kunnen zien.”

Je kunt je ook afvragen waarom de journalistiek zelf geen onraad rook. Dat past – gegeven de onderwerpen en de uitkomst ervan – steeds minder bij de invalshoek van (tv)journalistiek. Die is vooral geïnteresseerd in aandacht, in kijkcijfers. Dan is het fantastisch dat er mensen als Stapel zijn. De media prostitueren zo wetenschap. Als je dat journalisten zou verwijten zal de tv-presentator/journalist zeggen dat je wetenschappers moet kunnen vertrouwen en wetenschap er toch is om te gebruiken? Je mag er als journalist toch van uitgaan dat een hoogleraar objectief onderzoek doet? Ook al kun je waarnemen dat het stinkt?

Dan is de vraag : ‘Hoe ontmasker je je eigen prof’, een ingang om daar eigentijds mee om te gaan. Centraal staat dan de heldenrol van deze onderzoekers. Het nodigt jou als journalist uit om je af te vragen wat jij zou doen als jij in de schoenen zou staan van een van de jonge onderzoekers. In de krant, in bladen, op televisie zie je vrijwel geen andere vorm meer dan deze zelfreferentiële. Telkens worden (vooral bekende) mensen in beeld gebracht en ondervraagt op een manier die jou in staat stelt jezelf te vergelijken met die ander. Het enige verschil is dat de nieuwsgierigheid van de lezers van de Story bevredigd wordt door Patty Brard die zich had voorgenomen slank aan haar 4^e huwelijk te beginnen (kennelijk wil het niet vlotten, want de huwelijksplannen stammen al uit 2006, las ik bij de kapper) en bij VK lezers door de moeilijke jeugd en het – inmiddels ook niet meer te vermijden – CV van de best wel onzekere Nico Dijkshoorn.

Tussen de regels door lees je de heersende toestand in de wetenschap, althans die tak waarin statistiek, modellen en formele logica gebruikt worden om een voile te spannen over de grotendeels ontbrekende fundamenten eronder. Daaruit komt geen beeld meer naar voren van wetenschap als nieuwsgierige verkenning van de realiteit, maar als een bedrijfstak met verdienmodel. Dat ziet er in de gammawetenschappen zo uit: a) je kiest een maatschappelijk relevant onderwerp, b) je publiceert alleen bij een positief resultaat en maakt gerucht, c) je krijgt meer aanzien, macht en geld voor onderzoek en begint weer bij a.

Inmiddels is de meeste wetenschap verstrengeld met het bedrijfsleven, de overheid, het onderwijs, de zorg, etc. Zo zeer zelfs dat aan scholen van Stapel’s universiteit de titel bijzonder hoogleraar te koop is – voor 40.000 euro hoorde ik laatst. Je kunt je voor wat minder ook inkopen als research-fellow, om van het netwerk van de ‘school’ deel uit te maken, mits je bereid bent voor geen geld ‘academische’ taken uit te voeren. Het geval Stapel kun je niet los zien van de verdienmodellen aan universiteiten.

Onder druk van het verdienmodel en de media zie je dat in de wetenschap de ruimte voor open waarneming van de realiteit al enige tijd afneemt. Er ontstaat steeds meer van hetzelfde in steeds andere variaties en samenstellingen, maar telkens in de kern hetzelfde. En niet alleen in ons land maar ook in alle landen om ons heen. Hoe dat komt, hoe we in die toestand zijn geraakt, zou onderzocht moeten worden. Als ik daar het verdienmodel voor zou vinden … Nèh, waarschijnlijk zou zo’n onderzoek alleen maar verzet oproepen of doodgezwegen worden. Dat is wat je ook kunt leren van het geval Stapel.

Rick Dekker

Laat dat nou net de beste uitkomst zijn, als je meent dat de huidige bancaire top niet meer verbonden is met wat er voor mensen in de samenleving toe doet en betekenis heeft.

Wat is het toch dat veel mensen wel herkennen dat banken een belangrijke maatschappelijke functie hebben, dat ze vanuit die optiek staatssteun hebben gekregen en zich in de maatschappij ook als een verantwoordelijke organisatie moeten gedragen. Maar dat diezelfde mensen niet zien dat de vorm van organiseren in die banken daar vaak haaks op staat. Banken zijn van hoeders van spaargeld, leningverstrekkers en regelaars van betalingsverkeer steeds verder doorgegroeid in geldverdieners door middel van speculaties. Die activiteit heeft weinig tot niets te maken met een maatschappelijke functie, het is geld verdienen aan verschillen, of het daarbij nu om hypotheken, ruwe olie of grondstoffen gaat. Het draagt wel bij aan het nationaal inkomen – zo levert de City in Londen 10% van het Britse nationaal inkomen – maar het draagt niet tot nauwelijks bij aan de economie van mensen in de volle breedte en gespreid over het land. Zo is in Groot-Brittannië ten noorden van Londen een inkomensniveau dat nauwelijks verschilt van dat van Oost-Europese landen.

De laatste jaren zien we steeds vaker dat de bancaire werkwijze zelfs de ontwikkeling van de economie in de volle breedte blokkeert. Om dat te erkennen is voor veel mensen een stap te ver. Veel journalisten spreken bijvoorbeeld nog steeds over de beurs alsof de koersen een afspiegeling zijn van de economie. Dat was ooit zo. Nu geven de beurskoersen vooral weer of handelaren denken te kunnen verdienen aan wat ze inkopen en verkopen. De handel in verschillen verloopt steeds vaker via computerprogramma’s die zulke verschillen zoeken en berekenen. Beurzen kunnen pieken omdat er gehandeld is met aandelen van bedrijven waar het megaslecht mee gaat, of met waardeloze hypotheekpakketjes. Zolang er maar een positief verschil voor de handelaar uitkomt. Beurzen zijn geen betrouwbare afspiegeling meer van de economie.

We hebben niks aan banken die slapend vermogen opbouwen doordat ze de huidige superlage rentes niet doorgeven aan particulieren, die daardoor minder geld uitgeven in winkels. We hebben niks aan banken met hoge winsten die zich verschuilen achter regelgeving om weinig hypotheken uit te geven, of geen leningen verstrekken aan goede ondernemers die daardoor in de problemen komen. Of banken die hun dienstverlening steeds duurder maken, terwijl je merkt dat de kwaliteit steeds verder afneemt? Iedereen heeft dat soort voorbeelden.  Wanneer breekt de notie door dat de manier waarop banken organiseren, hun mensen kiezen, regelgeving ge- en misbruiken voor hun eigen gewin, hun dienstverlening inrichten en hoe die op veel plaatsen verslechtert in plaats van verbetert,  niet zoveel te maken heeft met de door velen zo ‘gewenste maatschappelijke functie’?

Met de huidige technologie kunnen we prima met elkaar banken maken die ons betalingsverkeer regelen, en die spaartegoeden converteren in leningen. Duidelijk, transparant, snel, met weinig regels omdat iedereen zicht op het systeem kan hebben. Met een marge waar de mensen die het systeem in de lucht houden een normale boterham mee verdienen. Die mensen zijn er, alleen moet je anders kijken en anders mensen selecteren. Dan neem je graag en met een gerust hart afscheid van de huidige leiding van verouderde banken.

Twee uur geleden op Teletekst: de bestuursvoorzitter van RBS, die ook een miljoen aan bonus zou krijgen, neemt hem niet aan. Het zou niet passend zijn. De druk neemt toe, maar daar gaat het niet om. Misschien denkt hij dat hij even kan bukken tot de wind is overgewaaid. Wij moeten gewoon hard blijven blazen.

Imelda Schouten

Fogo is vooral een vulkaan-landschap. De vulkaan was voor het laatst in 1995 actief. Er is een enorme krater. Daarin is een klein dorp gevestigd met een hotel en een restaurant waar je eenvoudig kunt eten. De mensen op dat eiland zijn zo mogelijk nog armer dan in Santiago. In heel Kaap Verdië is het inkomen van families afhankelijk van de bijdrage die uit Europa of Amerika door familieleden wordt gestuurd. Onze gids – die in Fogo geboren en getogen was, goed engels sprak en een agrarische opleiding had gevolgd – vertelde dat alle landen in Europa bezig zijn regelingen af te bouwen waar Kaapverdianen gebruik van maken om inkomen te bemachtigen. Hij vertelde dat er een intelligent netwerk was ontstaan dat je hielp hoe je het best van regelingen gebruik kon maken, inclusief trouwen voor de wet, zonder ooit samen te leven. Hij vertelde ook dat Kaapverdianen die in de VS rijk waren geworden tijdens hun pensionering een huis lieten bouwen op Fogo, waar ze dan hun levensdagen verder sleten. Hij sprak vol trots over zijn eiland en met liefde voor zijn bewoners.

Ik realiseerde me dat alleen in landen waar mensen in sociale samenhang leven, dit mechanisme werkt: je gaat ergens anders in de wereld werken en een deel van het geld dat je daar verdient maak je over aan je familie. Het lijkt op mensen die off-shore werken, maar het grote verschil is dat die gevraagd worden om hun specialistische bijdrage, terwijl mensen uit Kaap Verdië vooral alleen hun arbeidskracht kunnen inzetten. Het is ook duidelijk dat je in Kaap Verdië weinig mogelijkheden hebt om het in je eentje te rooien, terwijl als je als Kaapverdiaan hier in Nederland komt werken niet mag verwachten dat je een grote carrière voor je hebt en losgezongen raakt van Kaap Verdië en je vrij voelt je eigen weg te gaan. Zo blijft de sociale samenhang in stand, zijn zulke migranten zowel schat als gevangene van de groep waarin ze opgroeien.

Op Santiago bezochten we een groepje dat zelfs nog leefde in lemen hutten, zonder water en elektra. Het krioelde van de kleine vrolijke kinderen. De laatste keer dat ik dat zag was in het binnenland in Tanzania. Het dorpje lag niet eens ver van de weg. Het was bijzonder dat zo’n leefwijze zich op die plek had kunnen handhaven. Ik liep er wat verloren rond, had nauwelijks contact met hen, sprak hun taal niet, terwijl de gids ongeïnteresseerd was en slechts toekeek. Er was een kleine ruimte waar primitieve kunst hing van de bewoners. Je zou het kopen om hen niet het gevoel te geven dat ze bedelden.

Kom je dan op Sal, een vrijwel platte zandplaat, dan vind je daar hotels, appartementen, veel nieuwbouw, een florerende toerisme industrie, veel surfers. En vissers die in de ochtend hun vangst op een houten pier schoonmaken. Ze klagen dat Japanners de tonijn en andere vis grootschalig hebben weggevangen. Tong staat nog hier en daar op een menukaart, maar meestal is het er niet. Je landt op doorreis nog op het eiland Boa Vista dat door de RIU-keten is opgeslokt: er is een groot hotel waar toeristen all-inclusive eten en drinken. Het is de cruise-formule. Om dat hotel mogelijk te maken is er een haven en een vliegveld gebouwd. Als je de Arke-gids leest is het alsof dat eiland het mooist is van de archipel. Fake.

Ik heb op een reis niet vaak zo’n tegenstelling gevoeld als daar op Sal, Santiago, Fogo. Wat die eilanden verbindt is het klimaat, de droogte en de wetenschap dat het allemaal Kaap Verdië is. Je kunt er ervaren dat het leven in een huis met water en elektriciteit zoveel comfort biedt dat iedereen daar naar zal streven. Wij zullen hier zeggen: er recht op heeft. En tegelijkertijd ontsnap je niet aan het gevoel dat wij in Europa en de westerse wereld zijn doorgeschoten in het gebruiken van alles en nog wat en veel zijn kwijt geraakt.

Wim van Dinten

‘Iedereen die de mond vol heeft van onnodig eten uit de staatsruif en zelf fraudeert of zichzelf buitensporig verrijkt, dient met pek en veren de laan uitgestuurd te worden’, doelend op de chinese taxibonnetjes, de in deze tijd verdacht soepele onroerend goed transacties en de in IJsland verdwenen 78 miljoen waarmee ex-gedeputeerde en ex-wethouder Ton Hooijmaijers onvrijwillig in verband wordt gebracht.

Even onvrijwillig zie ik zijn gulzige bolle mond, waar een klotsend glas rode wijn in de rij staat achter een bolknak, voor mijn geestesoog bevriezen als de deur van het sjieke restaurant waar hij zijn zakenpartners na een succesvolle deal als gebruikelijk fêteert, wordt ingebeukt met een ton pek, voortgeduwd door het in lompen gehulde proletariaat in een decor van tientallen wild fladderende kippen. Onzin natuurlijk, je mag helemaal niet roken in een restaurant.

Martijn Jonk gaat verder: ‘Als je denkt tien dingen tegelijk te kunnen besturen, denk eens na!’ doelend op Loek ‘Suup’ Hermans. Een alleskunner met een zo groot aantal nevenfuncties dat hij KPMG-er Wouter Bos heeft ingehuurd om de accountantscontrole van zijn imperium te superviseren en samen met de ABP vriendenclub Elco Brinkman, Ed Nijpels en Harry Borghouts een besloten LinkedIn-groepje is gestart om RvT en RvC advies- en beleidsjablonen uit te wisselen – onder het mom “Beter goed gekopieerd dan slecht verzonnen!” Het scheelt een hoop werk en je hebt toch telkens wat nieuws te melden. Dit verzin ik er natuurlijk ook allemaal bij, LinkedIn is voor losers zonder old boys netwerk.

Jonk richt zich nog even op Frank van Dalen, de zelfgeproclameerde go-getter die een financieel-bestuurlijke puinhoop in de gayscene achterliet – de beelden die ik hierbij krijg probeer ik te verdringen – en richt zijn pijlen dan op partijvoorzitter Benk Korthals. ‘Dus wanneer bestuurders en politici niet kunnen omgaan met deze verantwoordelijkheid, is het aan de partij om in te grijpen, meneer Korthals, daar ligt een duidelijke taak voor de voorzitter van de VVD.’ Ik heb zelf gezien van iemand die het gehoord heeft dat Benk – die het sinds 2002 moet hebben van een lousy drieëneenhalve ton wachtgeld, een paar voorzitterschappen en een functie als bijzonder vertegenwoordiger voor industriële inschakeling in het JSF-programma (?) – de pijlen, als Keanu Reeves in the Matrix, met speels gemak ontweek.

Vanmorgen lees ik in een anderhalve pagina groot artikel in de VK (nou ja, anderhalve pagina; 50%  foto, 15% kop, 5% CV en 30% tekst) dat het liberale hart van Jeanine Hennis-Plasschaert wel eens over slaat. Op 15 november vorig jaar stemde ze tegen haar liberale principes in tegen de motie tegen de weigerambtenaar. Alleen Mark Rutte kan haar op zo’n moment weer op het pad trekken. ‘Dat is zo’n bom energie die ik dan voor me heb, met zoveel positivisme […] en de toekomst die hij dan weet te schetsen […] die bevlogenheid geeft mij op de een of andere manier een soort energie-infuus.’ Ik kan het niet helpen maar ik zie Mark in het torentje, tussen een hoeveelheid Schuitema meubilair waar de baas van UWV jaloers van wordt, met zijn hand op haar voorhoofd luid “Hallelujah!” roepen. Weer onzin natuurlijk, hij riep HalleluSGP.

Het lijkt er op dat optimisme en positivisme een politieke of persoonlijke strategie is geworden om de aandacht van problemen af te leiden. Niet alleen bij de VVD overigens, maar bij iedereen die beleid maakt en aangesproken wordt op de gaten erin. ‘Kijk meneer, het hout is hier en hier helemaal verrot.’ ‘Niet zo negatief! Kijk hier, dit stuk is nog helemaal goed’. Of: ‘Twee procent van alle post komt niet aan!’, ‘Tut tut, dat betekent dus dat 98% wel aankomt. Dat is toch niet slecht een 9,8!?’ Of: ‘Af en toe doet mijn rem het niet!’, ‘Maar meestal dus wel hè, niemand is perfect!’

Laatst was ik bij de huisarts. Het was geen gewone, hij nam echt de tijd. Terwijl hij met een mij onbekend apparaat mijn algehele toestand aan het doormeten was raakten we in gesprek. Eerst via mijn amalgaam vullingen over de diensttijd en later over de maatschappij en het overheidsbeleid. Uit het gesprek leidde hij af dat ik negatief en pessimistisch was en uit zijn metingen dat mijn energieniveau te laag was. In zijn optiek stond dat niet los van elkaar.

Ik stond woedend op en riep: ‘Onzin! Ik maak zelf wel uit hoe ik me voel! En ik zeg dat ik me prima voel en barst van de energie. Bovendien ben ik net als Mark Rutte ontzettend positief en zie ik de toekomst rooskleurig in! … Met Martijn Jonk.’

Rick Dekker

Vandaag het feit dat mensen voor de 4^e keer in een paar jaar tijd kopietjes van hun paspoort bij de bank moesten inleveren, zodat die de gegevens ‘op de juiste manier bijhield’. “Wat was er in het verleden dan on juist? Zeker weer de AFM die ergens op wil controleren. Maar het komt de dienstverlening niet ten goede. Die gaat eigenlijk al jaren verder achteruit en ik kan wel steeds meer gaan betalen. En dan nu ook weer voor hen aan de slag, terwijl ze me kennen en alle relevante gegevens van me hebben. Maar ja, ze zeggen dat het moet.”

Of een verzorgende in een verpleeghuis die bij elke vervanging van een bepaald soort laken een mail moet sturen om een nieuwe te krijgen. Het gaat om lakens bij mensen die incontinent zijn, van wie het bed dus nat is, die zich daardoor mogelijk vervelend voelen, geholpen moeten worden. En dan moet je midden in de nacht als verzorgende een mailtje gaan zitten tikken. Dat werkt vaak niet eens omdat alleen de eerstverantwoordelijke verzorgende een mailtoegang heeft, en die is er bovendien nooit ’s nachts. Je vindt het absurd, maar je leidinggevende heeft met de procedure ingestemd, je went eraan, verzint dus andere suboptimale oplossingen, gaat weer snel verder om mevrouw De Vries gerust te stellen en te helpen. Haar kinderen vragen zich af…

Daar staan we weer met z’n allen in de rij, maken kopietjes, vullen weer formulieren in, betalen de extra kosten. Wachten, accepteren dat anderen die onze situatie en context niet kennen ons eisen opleggen en ruimte bepalen. Zo aanvaarden we kwaliteitsverlies. Het patroon is steeds hetzelfde: je blijft niet staan. Je vertrouwt te weinig op je eigen waarneming en positie om de eigen ruimte vast te houden die past, en door de ander – met regels en systemen – wordt ingesnoerd.

Hoe komt het toch dat weldenkende mensen met een goed waarnemingsvermogen, die zien dat het niet deugt, met procedures meegaan, overstag gaan? We gaan mee onder het mom van ‘het moet’ of ‘het is goed’. Zelfs als je met de beste wil van de wereld daar geen reden voor kunt verzinnen. Je bent bang voor opmerkingen of een vijandige uitval van de baliemedewerker of de magazijnbaas. Je bent bang voor disharmonie of omdat je niet weet wat de reactie of gevolgen zullen zijn. Of je vertrouwt blind op de regelbedenker of je hebt groot ontzag voor macht die je aan het systeem toekent.

Iemand die al jaren naar Afrika op vakantie gaat en een nieuwe DTP-vaccinatie gaat halen. Krijgt ongevraagd ook ‘advies’ voordat hij de injectie krijgt. Over de gezondheidsgevaren van het gebied. “Maar mevrouw, ik kom er al 8 jaar in datzelfde land, ik weet waar ik op moet letten. Waarom denkt u dat ik m’n vaccinatie nu zelf kom halen?” Mevrouw houdt vol, geeft ook nog informatie die door de man verbeterd wordt. En dan eindelijk het prikje. Bij het afrekenen wordt er  19,- extra voor een consult in rekening gebracht. De man had er niet om gevraagd en zegt niet te betalen. De vrouw is verontwaardigd, zegt dat iedereen betaalt. En anders moet hij na betaling maar een klacht indienen. Deze man betaalt niet en geeft aan dat haar baas dan maar contact met hem op moet nemen.  Hij heeft tot op de dag van vandaag niets meer terug gehoord.

Je komt regels en tentakels van systemen op allerlei manieren tegen. Je ziet dat ze hun doel voorbij schieten, dat het niet past bij de situatie waarin je zit, of dat ze zelfs tegenwerken. Niet voldoen aan de vraag of eis van het systeem wordt burgerlijke ongehoorzaamheid als je het gevoel hebt dat je de beheerder van het systeem moet volgen en niet afrekent op waar hij voor bedoeld is: de ander – in dat geval jou – te helpen.

Echter: je kunt van alles doen in zo’n situatie. Je kunt de gevolgen voor een groot deel zelf beïnvloeden. Je kunt dingen gewoon niet doen, of anders doen. Je kunt ter plekke vragen stellen over een maatregel – met de mogelijkheid dat een medewerker zelf ook de kromheid van de situatie gaat herkennen of beamen en z’n gedrag aanpast. Je kunt anderen inschakelen die het wellicht sneller en handiger weten te verwoorden om je punt duidelijk te maken. Je kunt toezichthoudende instanties aanschrijven die ermee aan de slag zouden moeten. Je kunt je ervaringen doorvertellen. Twitter, e-mail, tv-programma’s. En vooral, je blijft makkelijker staan of gaat een passender weg als je merkt dat anderen ook blijven staan.

Ik wens u en de uwen en ons allemaal dat we onze angst verliezen en overbodige en zinloze regels hun plaats wijzen, de makers en uitvoerders ervan erop aanspreken. Dat we blijven staan en niet wijken, laten zien hoe het beter kan, in de lachende overtuiging dat er met ons gezonde verstand en waarnemingsvermogen weinig mis is. Dat we zelf als beste herkennen wat goed is in onze eigen situatie en wat past.

Imelda Schouten

Deetman sprak bij de presentatie van zijn onderzoeksrapport naar seksueel misbruik in de katholieke kerk de woorden: “Wat is er toch in onze samenleving aan de hand dat we elkaar zoveel ellende kunnen aandoen..”

Ja, waardoor zijn wij tot zoiets in staat? Zou er een relatie zijn tussen het idee dat sterke hiërarchie nodig is voor “orde en structuur” en dat de macht die daarbij hoort, uitnodigt tot buitensporig gedrag? Je hoort en ziet het bij dictaturen, ontgroeningen, kinderdagverblijven, zwemleraren, bij leger en politie. Maar wat denk je van de bankwereld waar nota bene voormalig vakbondsleider Wim Kok als commissaris van ING heeft gezegd dat de miljoenenbonussen heel gewoon zijn en op z’n plaats. Is het dan soms van alle tijden en hoort het er gewoon bij? Is dat inherent aan mens zijn? Of gebeurt dat alleen wanneer organisaties gesloten zijn en machthebbers elkaar kunnen beschermen tot in het perverse? Kon dat tot voor kort nog en wordt die geslotenheid nu opengebroken door nieuwe media, zodat het eenvoudig mogelijk wordt te zien wat er werkelijk gebeurt? Denk aan Twitter, Facebook, Youtube en Wikileaks. Geslotenheid van organisaties en regimes kan niet meer, of het nu in Egypte is of in Syrië, de katholieke kerk of in westerse democratieën. En je ziet dat mensen die verslaafd zijn aan macht daar niet aan kunnen wennen.

Hoe weinig hoor je in de reguliere media over Occupy, een wereldwijd fenomeen. Op Youtube staan bijna 200.000 filmpjes als je alleen op “Occupy” zoekt en er zitten echt schokkende tussen, maar wat lees je er nu van in de krant of wat zie je ervan op tv? Daar krijg je berichten over een stadsbestuur of de politie die een einde maakt aan een betoging of bezetting. Maar nauwelijks iets over de patronen onder die initiatieven die steeds opnieuw opkomen.

Zou zo’n toestand voort kunnen komen uit het Deetman-onderzoek? In de katholieke kerk hoorden en zagen mensen wat er gebeurde maar ze zwegen omdat ze ertoe uitgenodigd werden of wasten hun handen in onschuld. Alles om maar de façade in stand te houden. Vanuit dat oogpunt moeten politici zich achter de oren krabben. Transparantie heeft nu een niveau bereikt dat dubbelspel van machthebbers zichtbaar wordt. Je valt als politicus steeds meer door de mand als wat je doet niet overeenkomt met wat je zegt. We zoeken met elkaar alleen nog naar een vorm om hen die macht hebben direct en gepast af te rekenen zodra ze gezien zijn. De traditionele media zitten daarbij in de weg.

Ik weet het niet, maar hoop dat zwijgen minder makkelijk wordt en de wereld een beetje mooier….

Bastiaan Willekes

Hieronder enkele quotes uit het artikel:

“Het Ontwerpplan nationale Politie is een omgvangrijk stuk. Het is met passie geschreven, raakt elk niveau van de politieorganisatie en tal van organisaties erbuiten. Om het te beoordelen zoeken velen zowel binnen de politie als daarbuiten naar referenties. Een van die referentie is het rapport ‘Omdat de samenleving eraan toe is’, dat in augustus 2011 uitkwam.”

“Het Ontwerpplan zet de huidige manier van organiseren van de politie binnen een andere structuur voort. Als dit wordt gehonoreerd zal het motto Waakzaam (voor) en Dienstbaar (aan de samenleving) overgaan naar Waakzaam (voor) en Dienstbaar (aan de Staat).”

“Het Ontwerpplan zal leiden tot een machinale organisatie waarin verschikl in articulatie naar oriëntatie niet is terug te vinden. Het ziet er in het Ontwerpplan naar uit dat men systeemgedreven werken en organiseen de enige passende vorm vindt omdat het efficiënt is. Echter, wat men wint aan efficiency gaat er met een fors surplus weer uit als verlies aan effectiviteit. De spanning tussen politie en burgers zal toenemen.”

Lees hier het volledige artikel uit het Tijdschrift voor de Politie.