Deetman sprak bij de presentatie van zijn onderzoeksrapport naar seksueel misbruik in de katholieke kerk de woorden: “Wat is er toch in onze samenleving aan de hand dat we elkaar zoveel ellende kunnen aandoen..”
Ja, waardoor zijn wij tot zoiets in staat? Zou er een relatie zijn tussen het idee dat sterke hiërarchie nodig is voor “orde en structuur” en dat de macht die daarbij hoort, uitnodigt tot buitensporig gedrag? Je hoort en ziet het bij dictaturen, ontgroeningen, kinderdagverblijven, zwemleraren, bij leger en politie. Maar wat denk je van de bankwereld waar nota bene voormalig vakbondsleider Wim Kok als commissaris van ING heeft gezegd dat de miljoenenbonussen heel gewoon zijn en op z’n plaats. Is het dan soms van alle tijden en hoort het er gewoon bij? Is dat inherent aan mens zijn? Of gebeurt dat alleen wanneer organisaties gesloten zijn en machthebbers elkaar kunnen beschermen tot in het perverse? Kon dat tot voor kort nog en wordt die geslotenheid nu opengebroken door nieuwe media, zodat het eenvoudig mogelijk wordt te zien wat er werkelijk gebeurt? Denk aan Twitter, Facebook, Youtube en Wikileaks. Geslotenheid van organisaties en regimes kan niet meer, of het nu in Egypte is of in Syrië, de katholieke kerk of in westerse democratieën. En je ziet dat mensen die verslaafd zijn aan macht daar niet aan kunnen wennen.
Het heersende paradigma van westerse machthebbers is nog steeds dat van beheersen en controle. Ze roepen dat wat leiders doen nu wel transparant moet zijn. Maar hoe dan? Kun je wel transparant zijn binnen een hiërarchische organisatie, weet de top wel wat er op de werkvloer leeft of staan zij alleen in verbinding met elkaar? Hun werkelijkheid wordt dan al gauw een virtuele realiteit en de druk voor een paradigmashift is na verloop van tijd onhoudbaar.
Wat is er nodig voor een paradigmashift in de top van organisaties, wanneer komt het ervan? Is het mogelijk het eigen belang ondergeschikt te maken aan het belang van een organisatie en het publieke belang? Het zijn vragen die me bezig houden. Steeds meer merk je, op straat en uit gesprekken met anderen, dat de kloof tussen de virtuele realiteit van machthebbers en de realiteit groter wordt. Of wil het alleen zeggen dat wij met elkaar steeds meer zien van wat eerder verborgen bleef? Of is het een teken dat we het gesloten gedrag van machthebbers echt niet meer pikken? Hoe krijgen we die boodschap dan bezorgd, bij wie?
Hoe weinig hoor je in de reguliere media over Occupy, een wereldwijd fenomeen. Op Youtube staan bijna 200.000 filmpjes als je alleen op “Occupy” zoekt en er zitten echt schokkende tussen, maar wat lees je er nu van in de krant of wat zie je ervan op tv? Daar krijg je berichten over een stadsbestuur of de politie die een einde maakt aan een betoging of bezetting. Maar nauwelijks iets over de patronen onder die initiatieven die steeds opnieuw opkomen.
Wat is transparantie nu werkelijk? Zijn dat gepubliceerde rapporten, resultaten en salarissen, gegoochel met statistieken en complexe berekeningen, of is het een klimaat/cultuur waarbinnen alles voor iedereen toegankelijk is, je elk moment overal welkom bent en mag zien wat er gebeurt. Iedereen staat voor wat hij doet en iedereen kan en mag dat waarnemen.
Moet de hiërarchie in overheden en dienstverlenende organisaties dan niet op de schop? Hoe zouden managers en leidinggevenden faciliterend en helpend kunnen worden aan mensen in de uitvoering i.p.v. voorschrijvend en afrekenend. Moeten grote (inter)nationale organen en organisaties niet worden geherwaardeerd? Zijn grote organen en organisaties dan wellicht alleen mogelijk in de vorm van een heleboel kleintjes die iets delen met ruimte voor een grote mate van eigenheid passend in de context van waar ze zijn?
Zou zo’n toestand voort kunnen komen uit het Deetman-onderzoek? In de katholieke kerk hoorden en zagen mensen wat er gebeurde maar ze zwegen omdat ze ertoe uitgenodigd werden of wasten hun handen in onschuld. Alles om maar de façade in stand te houden. Vanuit dat oogpunt moeten politici zich achter de oren krabben. Transparantie heeft nu een niveau bereikt dat dubbelspel van machthebbers zichtbaar wordt. Je valt als politicus steeds meer door de mand als wat je doet niet overeenkomt met wat je zegt. We zoeken met elkaar alleen nog naar een vorm om hen die macht hebben direct en gepast af te rekenen zodra ze gezien zijn. De traditionele media zitten daarbij in de weg.
Ik weet het niet, maar hoop dat zwijgen minder makkelijk wordt en de wereld een beetje mooier….
Bastiaan Willekes
De Proeverij
Ongeduld
Hoe we dommer en armer worden
Geprostitueerde wetenschap
Laat de maatschappelijk geëngageerde bankier opstaan
Herkennen van de armoe en luxe waarin we leven
Zet moderne media in als middel bij contextgedreven werken. Bijvoorbeeld beeldmateriaal en sociale media helpen om continue in verbinding te staan met de context, met elkaar. Studio Lokaal helpt mensen en organisaties een rol te spelen in de lokale samenleving.
je hebt exact verwoord hoe veel mensen deze struisvogelpolitiek aanvoelen maar het niet zo kunnen uitdrukken..hoop inderdaad dat er eindelijk een kentering komt ..goed geschreven Bastiaan !